Versterkte stad
In aanloop naar de belegering door Alexander Farnese richt de stad, toen onder protestants bewind, forten op langs de Schelde, zoals Liefkenshoek en Lillo. Hierna ontstaan talrijke forten en tegenforten aan de Schelde. De beroemde schipbrug van Farnese tussen de Spaanse forten Sint-Marie en Sint-Filip, doet de stad zwichten voor Spanje en bepaalt zo mee het verloop van de geschiedenis van de stad en de Nederlanden.
Van de oudste versterkingen is vandaag het grootste deel verdwenen onder de uitdijende stad. Maar het stratenpatroon getuigt nog altijd van de oude stadsmuren, wallen en vesten. De archeologische resten van de Spaanse omwalling zijn goed bewaard. Bij het ontstaan van België in 1830, krijgt het strikte neutraliteit opgelegd. Het land heeft amper natuurlijke grenzen en is dus moeilijk verdedigbaar. Daarom opteert de regering voor een ‘nationaal reduit’: een versterkt kerngebied waar het leger zich bij een inval kan terugtrekken in afwachting van hulp. Zo ontstaan de fortengordels rond Antwerpen en wordt de stad een vesting die op dat vlak alleen Parijs moet laten voorgaan.
