Beleid

De provincies Oost-Vlaanderen, West-Vlaanderen en Zeeland werken al verschillende jaren samen in het grensoverschrijdende Krekengebied. De laatste jaren ligt de focus hoofdzakelijk op een ‘strategisch’ grensoverschrijdend samenwerkingsproject, de Staats-Spaanse Linies. De Staats-Spaanse Linies zijn een aaneenschakeling van forten, versterkte steden en liniedijken. Deze elementen en structuren getuigen van de woelige strijd die werd geleverd van de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) tot en met de Spaanse Successieoorlog (1702-1713). De versterkte stad Antwerpen bevindt zich aan de rand van het gebied en speelde een belangrijke rol in de economische en militaire heerschappij in het grensgebied van toen: van de burchtomwalling uit de 12e eeuw over de Spaanse omwalling tot het zogenaamd Nationaal Reduit in de 19e en 20e eeuw.

Zowel historisch, ruimtelijk als landschappelijk zijn de diverse elementen van deze verdedigingswerken met elkaar verbonden. Deze onderlinge samenhang is onvoldoende te zien en toegankelijk en dient te worden hersteld en versterkt. Dit kan helpen om de streekidentiteit te versterken binnen de regio.

De doelstellingen van het project zijn divers: de grenseconomie bevorderen (vermarkten), het creëren van nieuwe natuur(verbindings)gebieden, het beter ontsluiten van de sites, het visualiseren van het militair cultuurhistorisch erfgoed, enz. Alle verdedigingswerken in linieverband, die een historische bijdrage leverden aan het vormen of het behouden van de grens, bieden zowel landschappelijk, cultuurhistorisch als recreatief gemeenschappelijke kansen. Ze bieden mogelijkheden voor samenwerking tussen (streek)partners en voor de geïntegreerde aanpak van doelstellingen uit verschillende beleidsdomeinen. Zo kan met de herwaardering van de verdedigingswerken worden gewerkt aan herstel van erfgoed, aan de ontwikkeling van nieuwe natuurwaarden en aan de toeristisch-recreatieve netwerkvorming. Het herwaarderen van forten, vestingen en linies biedt een houvast voor samenwerking tussen verschillende sectoren, verschillende besturen, organisaties en verenigingen. Ter versterking van het draagvlak voor dit beleid worden verschillende vormen van vermarkten verkend en gestimuleerd. Op die manier wordt niet alleen gewerkt aan fysieke investeringen met een (indirect) rendement voor de streekeconomie in de grensregio, maar wordt gezocht naar directe toegevoegde waarde samen met (toerisme)ondernemers. Dit laatste is een duidelijke uitdaging die een gezamenlijk uitwerking verdient. Door de samenwerking ken kostenefficiënt worden gewerkt op verschillende niveau's.

Verschillende visies werden ondertussen ontwikkeld door Provincie Zeeland enerzijds (Staats-Spaanse Linies; Valorisering van frontierland Zeeuwsch-Vlaanderen, door H+N+S Landschapsarchitecten, Utrecht, september 2003), en door de provincies Oost-Vlaanderen en West-Vlaanderen anderzijds (Forten en verdedigingswerken in het Oost- en West-Vlaamse Krekengebied (delen 1 en 2), opgemaakt door Westtoer, Brugge, februari 2004). Beide visies waren het resultaat van het grensoverschrijdend krekenbeleidsplan, opgesteld in 1997 (Beleidsplan Grensoverschrijdend Krekengebied, uitgegeven door Euregio Scheldemond, Gent, 1997). Samen werd in 2007 de gezamenlijke visie ‘Linies langs de grens’ opgesteld (Linies langs de grens; Een toekomst voor de Staats-Spaanse Linies; Op weg naar een nieuwe samenwerking!, Brugge, april 2008), die de aanzet gaf voor het ontwikkelen van een samenhangend grensbreed project rond forten en linies.

Op 1 april 2009 werd het nieuwe Interreg IVA-project ‘Forten en Linies in Grensbreed Perspectief’ goedgekeurd. Binnen dit nieuwe project wordt er ook gewerkt aan de forten en linies uit dezelfde periode in Noord-Brabant en aan de meer recente fortengordels in Antwerpen. Wat de Staats-Spaanse Linies betreft worden er nog meer middelen ingezet op fysieke ingrepen en het attenderen op het terrein. In vergelijking met de projecten die worden uitgevoerd binnen het Interreg IIIA-programma, ligt de focus nu veel meer op de vermarkting en de recreatief/toeristische ontsluiting van de linies. In het hele gebied zal er veel gaan gebeuren rond recreatief-toeristische toegankelijkheid, vermarkten, promotie, educatie en kennisuitwisseling. Ook het lokale draagvlak is sterk gegroeid sinds het begin van het ‘Staats-Spaanse Linies 1’- project. Dit project zal leiden tot een betere structurele samenwerking in het gebied.

Verdere informatie over de individuele deelprojecten vindt u terug in de projectbrochure (pdf, 3,3 Mb) en de kaart (pdf, 1,1 Mb)